Có nên xin sữa mẹ khác cho con và làm sao để xin sữa mẹ an toàn?

Việc có nên xin sữa mẹ từ người quen và cả những người không quen biết không là một vấn đề khiến nhiều người băn khoăn. Nếu xét về thứ tự ưu tiên, sữa của mẹ khác vẫn nên ưu tiên hơn sữa công thức NHƯNG CHỈ TRONG TRƯỜNG HỢP đảm bảo được bé sẽ không mắc các bệnh truyền nhiễm hoặc nguy cơ nào về sức khỏe từ người cho sữa cũng như quá trình hút, bảo quản và vận chuyển sữa. Ở nhiều nước, các NGÂN HÀNG SỮA MẸ là nơi cung cấp sữa mẹ khác cho các em bé và đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn nên được khuyến khích khi phải dùng sữa mẹ khác cho con. Còn trong tình hình ở Việt Nam mới chỉ có 1 ngân hàng sữa mẹ ở Đà Nẵng (hiện đang chỉ ưu tiên cho sữa các bé sinh non và có bênh lí) thì CHÚNG TA CÓ NÊN XIN SỮA MẸ TỪ NGƯỜI KHÁC MÀ KHÔNG THÔNG QUA NGÂN HÀNG KHÔNG?

Để trả lời cho câu hỏi này, Thảo Dược Lợi Sữa xin chia sẻ với các mẹ quy trình cho – nhận sữa ở ngân hàng sữa mẹ và cách để xin sữa mẹ từ người khác an toàn nhé.

1. NGÂN HÀNG SỮA MẸ LÀ GÌ? HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?

Ngân hàng sữa mẹ thường là một tổ chức phi lợi nhuận tổ chức việc nhận và chuyển sữa mẹ giữa người hiến và người nhận như một ngân hàng máu, nhằm đảm bảo ngăn chặn nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm cho người nhận sữa. Đầu tiên, tất cả những người hiến tặng sữa đều phải trải qua một quy trình kiểm tra sức khỏe để chắc chắn không bị mắc các bệnh có thể lây lan qua sữa mẹ. Sau đó, sữa được hiến tặng sẽ được thanh trùng và kiểm tra nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn trước khi được giao đến cho người nhận.

Quá trình kiểm tra một người có đủ tiêu chuẩn để cho sữa không bao gồm 2 bước. Đầu tiên, người đó phải trả lời một bảng hỏi chi tiết về tình hình sức khỏe của mình. Người chăm sóc sức khỏe của người cho sữa cũng sẽ phải trả lời một bảng hỏi như thế để đảm bảo các thông tin được cung cấp là đúng. Những người sau đây là những người không được phép hiến sữa cho ngân hàng:
• được truyền máu trong vòng 12 tháng qua.
• nhận ghép tạng hoặc mô trong vòng 12 tháng qua.
• Thường xuyên sử dụng nhiều hơn 60ml rượu mạnh hoặc tương đương trong một khoảng thời gian 24 giờ.
• Sử dụng thường xuyên các loại thuốc mua tự do
• Sử dụng vitamin liều cao thường xuyên hoặc các chế phẩm thảo dược có hoạt tính dược lý,
• Ăn chay và không bổ sung vitamin B-12 vào chế độ ăn uống
• Sử dụng ma túy, các chất kích thích, thuốc lá.
• Tiền sử bệnh viêm gan, rối loạn hệ thống dưới bất kỳ hình thức nào, hoặc các bệnh nhiễm trùng mãn tính (ví dụ, HIV, HTLV, bệnh lao).
• Đã có một bạn tình trong 12 tháng qua có nguy cơ nhiễm HIV, HTLV, hoặc viêm gan

Sau khi điền vào bảng kê khai, những người tình nguyện cho sữa sẽ xét nghiệm máu để xem có mắc các bệnh HIV-1. HIV-2. HTLV, viêm gan A, viêm gan B và giang mai không.

Nếu qua 2 vòng kiểm tra sức khỏe đảm bảo an toàn để cho sữa, ngân hàng sữa sẽ đưa cho người hiến sữa những quy định về quy trình hút, bảo quản và chuyển giao sữa an toàn cho ngân hàng. Các quy định này khác nhau giữa các ngân hàng nhưng nhìn chung là phải đảm bảo vệ sinh (rửa tay sạch sẽ trước khi hút sữa, vệ sinh/tiệt trùng máy hút sữa, bình sữa… sau mỗi lần hút), bảo quản ở nhiệt độ ra sao, quy cách bảo quản ntn… Thông thường các ngân hàng sẽ cung cấp một hộp dụng cụ để hút sữa, lưu trữ và trữ đông sữa cho người hiến. Sau đó, ngân hàng sẽ đến nhận lại hộp dụng cụ này.

Sau khi được mang về, sữa sẽ được làm nóng để thanh trùng. Ngược lại với nghi ngại của nhiều người, chỉ có một số thành phần trong sữa mẹ bị phá hủy trong quá trình thanh trùng sữa. Hầu hết các chất dinh dưỡng cần thiết cho bé vẫn còn ở lại trong sữa. Sau đó, sữa sẽ được làm lạnh cho đến khi giao đến cho trẻ cần sữa.

Những người nhận sữa sẽ phải trả một khoản tiền nhất định khi nhận sữa. Số tiền này để chi trả một phần chi phí kiểm tra sức khỏe của người cho sữa và quá trình xử lí sữa chứ không phải là tiền mua sữa. Phí trung bình cho 30ml sữa ở Mỹ là khoảng 2.5$, tương đương khoảng 60k VND.

Các bạn thấy đấy, quá trình cho – nhận sữa để đảm bảo an toàn cho trẻ nhận sữa của ngân hàng sữa mẹ không hề đơn giản. Các quy định về sữa khá ngặt nghèo bởi vì sữa mẹ ở ngân hàng có thể đến với những em bé sinh non/đang chăm sóc đặc biệt/có vấn đề về sức khỏe. Từ năm 1943, Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kì đã có hướng dẫn đầu tiên cho hoạt động của ngân hàng sữa mẹ. Đã có khoảng 50 ngân hàng sữa mẹ ở Mỹ nhưng do nguy cơ lây lan HIV, sự trở lại của bệnh lao và lạm dụng thuốc, năm 2000, rất nhiều ngân hàng đã phải đóng cửa.

2. MỐI NGUY HIỂM KHI XIN SỮA KHÔNG QUA NGÂN HÀNG SỮA MẸ

Cho nhận sữa gữa các mẹ với nhau không được khuyên nên làm. Trong thời đại nguy cơ lây nhiễm HIV, viêm gan và các vi rút khác qua sữa mẹ, nguy cơ khi sử dụng sữa của người khác chưa được kiểm định cho con mình ngày càng cao. Trung tâm phòng chống dịch bệnh Hoa Kì (CDC) khuyến cáo không nên cho nhận sữa không hợp lệ, không qua ngân hàng sữa giữa các mẹ với nhau. Có RẤT NHIỀU NGUY CƠ KHI XIN SỮA KHÔNG QUA NGÂN HÀNG SỮA MẸ:

– Nguy cơ thứ nhất, sữa mẹ cũng là một loại DỊCH CƠ THẺ và CÓ THỂ CHỨA CÁC MẦM BỆNH của các bệnh lây qua đường sữa mẹ nếu người cho sữa mắc bênh đó. Một vài người có thể bị một bệnh truyền nhiễm nhưng không hề có dấu hiệu của bệnh, vì thế, họ có thể không biết mình đang bị bệnh. Vì thế, quen biết một ai đó rất rõ không có nghĩa là sẽ loại trừ nguy cơ mắc bệnh khi dùng sữa của người đó cho con bạn bởi bản thân họ cũng không hề biết họ bị bệnh. Nhất là ở Việt Nam, tỉ lệ những người khám sức khỏe định kì, tầm soát bệnh là vô cùng thấp. Người cho sữa có thể đinh ninh rằng họ khỏe mạnh, không hề mắc bệnh truyền nhiễm nào và có ý tốt muốn cho con bạn sữa, nhưng điều này vẫn tiềm ẩn nguy hiểm cho con bạn. Hãy tưởng tượng mối quan hệ họ hàng, gia đình bạn sẽ như thế nào nếu con bạn bị ốm bởi một bệnh lây qua sữa mà bạn xin từ người khác, nhất lại là người thân, bạn bè.

– Nguy cơ thứ hai, sữa mẹ có thể CHỨA CÁC CHẤT HOÁ HỌC từ các loại thuốc, đồ uống mà người cho sữa sử dụng, bao gồm cả các loại vitamin bổ sung, các loại thảo dược có dược lí mà người Việt hay dùng như là thuốc nam, các loại lá… Nếu con bạn hoàn toàn khỏe mạnh, sinh đầy tháng thì bạn không cần quá chú trọng đến việc người cho sữa có dùng thuốc gì không. Nhưng nếu con bạn có vấn đề về sức khỏe, bị ốm hoặc sinh thiếu tháng thì việc người cho sữa có dùng thuốc/ các loại thảo dược cũng có thể nguy hiểm cho bé vì các chất này đều sẽ đi vào sữa mẹ.

– Nguy cơ thứ ba, nếu quy trình hút, trữ sữa không đảm bảo vệ sinh, an toàn… sữa có thể bị nhiễm khuẩn, bị hỏng khiến bé gặp vấn đề về tiêu hóa hoặc vấn đề sức khỏe khi sử dụng sữa này.

– Nguy cơ cuối cùng như trong “nghi án sữa mẹ giả mạo” có thể đó không phải là sữa mẹ hoặc sữa mẹ đã hết date do để trong tủ lạnh từ quá lâu. Có những nghi vấn rằng có người chuộc lợi từ việc cho sữa mẹ nên sữa có thể là sữa ông Thọ pha loãng hay là cái gì thì đến nay vẫn không ai biết được.

3. NẾU KHÔNG XIN SỮA ĐƯỢC TỪ NGÂN HÀNG THÌ LÀM THẾ NÀO?

Tuyên bố chung của WHO/ UNICEF:
“Khi trẻ không thể bú sữa mẹ, phương án thay thế đầu tiên, nếu có thể, nên là sữa của mẹ khác. Ngân hàng sữa mẹ nên được cung cấp sớm trong các trường hợp thích hợp”

WHO luôn xếp sữa mẹ lên hàng đầu, rồi đến sữa mẹ khác đảm bảo an toàn từ ngân hàng sữa mẹ, cuối cùng mới đến sữa công thức. Khi không có ngân hàng sữa mẹ, bố mẹ khi xin sữa từ mẹ khác cho con hãy làm các bước sau để đảm bảo an toàn cho bé:

– Tìm hiểu về người cho sữa với những thông tin tương tự như ngân hàng sữa mẹ đòi hỏi ở người cho sữa mà chúng mình đã đưa thông tin ở trên. Nếu đó là người lạ bạn không quen biết, ít nhất nên có một ai đó làm cầu nối, quen biết người đó để bạn có thể hỏi các thông tin về tình hình sức khỏe của người đó. VIỆC NGƯỜI ĐÓ TRÔNG CÓ VẺ KHỎE MẠNH VÀ CON NGƯỜI ĐÓ VẪN PHÁT TRIỂN BÌNH THƯỜNG không có nghĩa là sữa của người đó sẽ an toàn cho con bạn bởi có những người bị bệnh mà không có dấu hiệu bệnh và người đó cũng không biết. Tuyệt đối không xin sữa từ những người bạn hoàn toàn không có thông tin gì về người đó.

– Sau khi biết những thông tin cơ bản về người cho sữa, bạn nên đề nghị người đó làm một xét nghiệm máu với các bệnh HIV, viêm gan A, viêm gan B, giang mai. Chi phí cho những xét nghiệm này không quá đắt, chỉ khoảng 500k – 1 triệu là bạn đã có thể hoàn thành các xét nghiệm này. Bạn nên thuyết phục người cho sữa vì sao nên xét nghiệm một cách nhẹ nhàng và nên xin sữa từ một vài người để đảm bảo chất lượng và đỡ tốn kém tiền xét nghiệm. Nếu người đó không đồng ý xét nghiệm, bạn không nên xin sữa từ người đó.

– Để đảm bảo chất lượng sữa và an toàn, vệ sinh, hãy đảm bảo người cho sữa là một người sạch sẽ, cẩn thận. Hãy nói chuyện rõ ràng với người cho sữa về cách hút, trữ sữa an toàn, bao gồm từ việc rửa tay, tiệt trùng dụng cụ hút sữa, bảo quản sữa ở đâu, như thế nào. Nếu khi bạn nói chuyện mà người cho sữa không có thái độ hợp tác hoặc bạn không tin tưởng người đó đảm bảo vệ sinh, hãy đề nghị được hỗ trợ họ hút sữa và đến hút sữa, lấy sữa trực tiếp. Bạn sẽ hỗ trợ họ tiệt trùng dụng cụ hút và đỡ cho họ khoản bảo quản.

– Sau khi nhận sữa, hãy thanh trùng sữa bằng cách sau:
+ Cho sữa vào trong cốc sạch, tiệt trùng. Có thể dùng cốc thủy tinh hoặc cốc inox
+ Cho cốc vào trong nồi nước, lượng nước trong nồi thấp hơn miệng cốc khoảng 2 ngón tay
+ Đun ở lửa vừa nồi nước đến khi sôi, không đậy nắp
+ Lấy sữa ra rồi cho vào bát nước lạnh hoặc để nguội tự nhiên rồi cho bé dùng.

Quá trình này có thể tiêu diệt vi rút HIV trong sữa, không làm sữa bị mất những dưỡng chất thiết yếu cho bé và sẽ đảm bảo an toàn hơn cho sữa. Sữa sau khi thanh trùng sẽ để được ở nhiệt độ phòng khoảng 6 tiếng.

Trong trường hợp không thể làm được các bước trên, không thể tìm được một nguồn sữa mẹ nào đảm bảo an toàn cho bé, bạn hãy cho bé uống sữa công thức. Sữa công thức có những khuyết điểm nhất định và không thể so sánh với sữa mẹ (tiêu biểu nhất là yếu tố “tươi”). Nhưng sữa công thức không phải là thuốc độc và vẫn là một sản phẩm thay thế được chấp nhận cho những em bé không có sữa mẹ, được kiểm nghiệm lâm sàng, đảm bảo những quy định về an toàn, về dinh dưỡng…của các tổ chức cấp phép.

>>> Điều cuối cùng mà Thảo Dược Lợi Sữa muốn nhắn nhủ đến các bà mẹ, dù với bất kỳ ký do gì, đang không có sữa để cho con bú là: THAY VÌ PHẢI ÁP LỰC xin bằng được sữa mẹ cho con và sợ hãi, lo lắng vì các vấn đề trong sữa mẹ khác hay sữa công thức, HÃY DÀNH THỜI GIAN và TÂM SỨC để chơi với con, âu yếm con, nói chuyện với con.

Một bà mẹ không có sữa cho con bú dù đã cố gắng, là một bà mẹ không có tội lỗi gì cả và càng không phải là một bà mẹ tồi. Một em bé uống sữa công thức có thể sẽ có những thiệt thòi hơn những em bé được bú mẹ trực tiếp, nhưng một em bé không được mẹ âu yếm, trò chuyện, vui chơi cùng, hay một em bé có mẹ luôn áp lực, luôn stress vì sữa… sẽ để lại hậu quả tinh thần nặng nề hơn rất nhiều.

Sức khỏe tinh thần của mẹ và con, sự vui vẻ và hạnh phúc của hai mẹ con quan trọng hơn là sữa gì.

UPDATE: Tại Đà Nẵng đã có ngân hàng sữa mẹ thí điểm đầu tiên tại bệnh viện Phụ sản – nhi Đà Nẵng. Các mẹ có nhiều sữa ở Đà Nẵng ủng hộ sữa cho ngân hàng, các mẹ Đà Nẵng, nhất là các mẹ có con có bệnh lí, sinh non muốn xin sữa nên xin qua ngân hàng để ủng hộ mô hình này giúp các con có sữa mẹ khác an toàn nhé. Hy vọng mô hình này sẽ sớm được nhân rộng ra toàn quốc.

You might like

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

c-nn-xin-sa-m-khc-cho-con-v-lm-sao-xin-sa-m-an-ton